Zdrowie jamy ustnej naszego pupila to często niedoceniany, ale kluczowy element jego ogólnego samopoczucia i długowieczności, a uzębienie psa kryje w sobie wiele sekretów, które jako opiekunowie powinniśmy znać. W tym artykule przyjrzymy się bliżej, dlaczego uzębienie psa jest tak wyjątkowe, jakie wyzwania niesie za sobą jego pielęgnacja oraz jak możemy skutecznie dbać o zdrowe zęby naszego czworonożnego przyjaciela przez całe jego życie.
Uzębienie psa
Dorosły pies posiada komplet 42 zębów stałych, rozłożonych równomiernie – 20 w szczęce górnej i 22 w żuchwie dolnej. Ich budowa jest doskonale przystosowana do specyficznej diety mięsożercy, umożliwiając efektywne chwytanie, cięcie, a także miażdżenie pokarmu. W jego uzębieniu wyróżniamy cztery główne rodzaje: siekacze, kły, przedtrzonowce i trzonowce.
Najmłodsi przedstawiciele gatunku, szczenięta, przychodzą na świat z 28 zębami mlecznymi. Proces naturalnej wymiany tych zębów na uzębienie stałe rozpoczyna się zazwyczaj między trzecim a dziewiątym miesiącem życia psa. Kluczowym aspektem dla zdrowia jamy ustnej jest odpowiednia higiena, w tym regularne szczotkowanie zębów.
Rodzaje i funkcje zębów u psa
- Siekacze: W liczbie 12, te niewielkie zęby umieszczone z przodu pyska służą do precyzyjnego odrywania i skrobania pokarmu.
- Kły: Cztery długie i ostre kły mają przede wszystkim za zadanie pewne przytrzymywanie zdobyczy.
- Przedtrzonowce i Trzonowce: Grupa obejmująca 26 zębów, w tym tak zwane zęby łamacze, jest odpowiedzialna za miażdżenie i rozdrabnianie bardziej opornych elementów, takich jak kości.
- Zęby mleczne: Pierwszy zestaw zębów, liczący 28 sztuk, zwykle w pełni wyrasta około drugiego miesiąca życia szczenięcia.
Kluczowe informacje o psim uzębieniu
- Ruchy szczęki: W odróżnieniu od ludzi, psy nie posiadają zdolności do bocznego przesuwania żuchwy, co uniemożliwia im „żucie” w tradycyjnym rozumieniu. Ich ruchy są ograniczone do kierunku góra-dół.
- Wymiana zębów: Proces zastępowania mleczaków zębami stałymi zazwyczaj rozpoczyna się około trzeciego do czwartego miesiąca życia i jest zakończony w okolicach siódmego do dziewiątego miesiąca.
- Higiena: Ze względu na tendencję do odkładania się kamienia nazębnego, zaleca się regularne czyszczenie zębów specjalnie przeznaczoną do tego pastą dla psów, 2 do 3 razy na tydzień.
- Choroby: Zaniedbanie higieny może prowadzić do powstania kamienia nazębnego, zapalenia dziąseł, a w konsekwencji do poważniejszych schorzeń, takich jak choroby serca czy nerek.
Szczególnie u psów ras miniaturowych często pojawia się problem z tak zwanymi przetrwałymi zębami mlecznymi, które nie wypadają w naturalny sposób i wymagają interwencji weterynaryjnej w postaci usunięcia.
Ile zębów ma pies i kiedy się zmieniają?
Zacznijmy od podstaw, bo to częsta zagwozdka dla nowych opiekunów. Szczenięta, podobnie jak niemowlęta u ludzi, przychodzą na świat bezzębne, a potem pojawiają się u nich zęby mleczne. Dorosły pies posiada imponujące 42 zęby stałe, podczas gdy jego młodszy odpowiednik, szczeniak, ma ich zaledwie 28. Ten proces wymiany, czyli wypadania zębów mlecznych i wyrastania stałych, jest zazwyczaj najbardziej intensywny między 3. a 7. miesiącem życia psa. To okres, w którym możemy zauważyć u malucha zwiększone gryzienie różnych przedmiotów – to jego sposób na łagodzenie dyskomfortu związanego z wyrastaniem zębów.
Dlaczego szkliwo psiego zęba jest tak delikatne i jak to wpływa na jego zdrowie?
Wielu z nas myśli, że psi ząb to pancerz, ale rzeczywistość jest nieco inna. Szkliwo zębów u psów jest niezwykle cienkie, często osiągając grubość poniżej 1 milimetra. To sprawia, że są one znacznie bardziej podatne na uszkodzenia niż nasze, ludzkie zęby. W praktyce oznacza to, że nawet pozornie niewinne gryzienie twardych przedmiotów może prowadzić do pęknięć czy ukruszeń, które otwierają drogę dla bakterii i powodują ból.
Ważne: Z tego powodu warto być bardzo ostrożnym z tym, co dajemy psu do gryzienia. Nie wszystko, co wydaje się „naturalne”, jak na przykład niektóre kości, jest dla nich bezpieczne. Moje doświadczenie mówi, że lepiej postawić na sprawdzone zabawki dentystyczne i gryzaki dedykowane psom.
Specjalne zęby psa, czyli łamacze – do czego służą?
Psy mają w swoim uzębieniu prawdziwych specjalistów – tzw. łamacze. Są to czwarty górny przedtrzonowiec i pierwszy dolny trzonowiec. Ich budowa jest przystosowana do miażdżenia i kruszenia twardego pokarmu, a nawet kości. To właśnie dzięki nim nasi czworonożni przyjaciele potrafią poradzić sobie z bardziej wymagającymi kąskami. Zrozumienie tej funkcji jest kluczowe, gdy zastanawiamy się, jakie przysmaki są dla nich bezpieczne, a jakie mogą stanowić zagrożenie właśnie dla tych potężnych narzędzi.
Jak rozpoznać i zapobiegać chorobom przyzębia i kamieniowi nazębnemu u psa
To niestety temat, który dotyka ogromnej liczby psów, zwłaszcza tych powyżej trzeciego roku życia, jeśli zaniedbamy higienę. Ponad 80% psów w tej grupie wiekowej cierpi na choroby przyzębia i kamień nazębny. Objawy mogą być subtelne na początku: nieświeży oddech, zaczerwienione dziąsła, nalot na zębach. Jeśli tego nie będziemy kontrolować, problem narasta, prowadząc do bólu, utraty zębów, a nawet problemów ze zdrowiem ogólnym, ponieważ bakterie z jamy ustnej mogą przedostać się do krwiobiegu.
Regularna higiena – klucz do zdrowia
Najlepszą bronią przeciwko tym chorobom jest profilaktyka. Codzienne lub przynajmniej regularne szczotkowanie zębów psa specjalną pastą i szczoteczką to podstawa. Na rynku dostępne są również gryzaki i przysmaki dentystyczne, które pomagają w mechanicznym usuwaniu płytki nazębnej. Warto też co jakiś czas skonsultować się z weterynarzem, który oceni stan uzębienia naszego pupila i w razie potrzeby zaleci profesjonalne czyszczenie.
Oto kilka podstawowych kroków, które możesz podjąć:
- Codzienne szczotkowanie: Używaj specjalnej pasty dla psów (nigdy ludzkiej!) i szczoteczki lub nakładki na palec. Zacznij od krótkich sesji, aby pies się przyzwyczaił.
- Gryzaki dentystyczne: Wybieraj te o odpowiednim rozmiarze i twardości, specjalnie przeznaczone do higieny jamy ustnej.
- Karma sucha: Chrupki mogą pomagać w mechanicznym czyszczeniu zębów podczas jedzenia.
- Regularne kontrole weterynaryjne: Weterynarz oceni stan zębów i dziąseł podczas rutynowych wizyt.
Dlaczego psy nie przeżuwają jak ludzie? Ruchy żuchwy a dieta
Budowa żuchwy psa jest zupełnie inna niż nasza. Pozwala ona głównie na ruchy pionowe – góra-dół. Oznacza to, że psy nie są w stanie wykonywać bocznych ruchów przeżuwania, które są dla nas naturalne. Ich szczęki są przystosowane do chwytania, rozrywania i połykania pokarmu w większych kawałkach. To kolejny dowód na to, że ich dieta i sposób jedzenia są inne niż nasze, a próba dostosowania ich do ludzkich nawyków żywieniowych może prowadzić do problemów.
Niuanse uzębienia – kiedy braki w zębach u psa są normalne?
Większość z nas zakłada, że każdy brakujący ząb to powód do niepokoju. Jednak w przypadku niektórych ras psów, zwłaszcza tych bezwłosych jak grzywacz chiński, pewne braki w uzębieniu są zjawiskiem naturalnym i genetycznie powiązanym z brakiem sierści. Nie jest to oznaka choroby czy zaniedbania, a po prostu cecha charakterystyczna danej rasy. Wiedza o tym pozwala uniknąć niepotrzebnego stresu i kosztownych wizyt u weterynarza, gdy wszystko jest w normie.
Jakie przedmioty mogą złamać ząb psa i jak tego uniknąć?
Złamania zębów u psów to niestety codzienność w gabinetach weterynaryjnych, a najczęstszą przyczyną są gryzione zbyt twarde przedmioty. Kamienie, niektóre rodzaje kości (szczególnie gotowane lub te o ostrych krawędziach) oraz bardzo twarde zabawki z tworzyw sztucznych to główni winowajcy. Jako odpowiedzialni opiekunowie musimy zwracać uwagę na to, czym nasz pies się bawi i co gryzie. Wybierajmy zabawki przeznaczone dla psów, wykonane z odpowiednich materiałów, które są elastyczne i bezpieczne dla ich uzębienia. Warto też uczyć psa od małego, co jest dozwolone do gryzienia, a co absolutnie nie.
Też masz podobny dylemat, co Twój pies może bezpiecznie gryźć, a co jest na czarnej liście? Oto kilka rzeczy, na które warto uważać:
- Kamienie: Mogą być kuszące, ale są śmiertelnie niebezpieczne dla zębów i układu pokarmowego.
- Gotowane kości: Stają się kruche i mogą się łamać na ostre kawałki, uszkadzając zęby i dziąsła.
- Twarde zabawki z plastiku lub nylonu: Niektóre z nich są po prostu zbyt twarde. Zawsze sprawdzaj elastyczność zabawki, ściskając ją – jeśli Ty masz problem z jej ugięciem, Twój pies też będzie miał.
- Kije: Mogą prowadzić do pęknięć zębów, a nawet urazów gardła.
Zapamiętaj: Zawsze obserwuj swojego psa podczas zabawy twardymi przedmiotami. Jeśli masz wątpliwości co do bezpieczeństwa danej zabawki lub przysmaku, lepiej zrezygnować i poszukać alternatywy. Zdrowy ząb to podstawa dobrego samopoczucia.
Najważniejsze w dbaniu o uzębienie psa jest regularna profilaktyka i świadomy wybór bezpiecznych przedmiotów do gryzienia, co procentuje zdrowiem i radością Twojego czworonoga na długie lata.
